⏱ Tahmini Okuma Süresi: 5,5 dakika ⏱

Başlığa bakınca size tuhaf gelmiş olabilir. ”Bisiklet sürerken insan uyur mu?” ya da ”Bisiklete binen uyur-gezer mi olurmuş?” diye içinizden geçirmiş olabilirsiniz. Elbette derin uykuda gözleri kapalı uyuyan bir insandan bahsetmiyoruz. Bisiklet sürerken gözleri açık olan ama zihinsel olarak uyku fazına geçen veya dalgınlaşan sürücülerden bahsediyoruz.

Peki, bisiklet sürerken nasıl oluyor da gözleri açık ama zihinsel uyku hali olabiliyor. Bir başka değişle bu duruma uyur-gezer ya da bakar kör olma hali de denilebilir. Aslında bu tehlikeli durum sürüşler esnasında birkaç şekilde ortaya çıkabiliyor. Gelin ara başlıklar halinde bunlara göz atalım:

KAN ŞEKERİ DÜŞMESİ

Sürüş güvenliğini tehlikeye atan en önemli unsurların başında 1 – 1,5 saat üzerindeki yüksek performanslı sürüşlerde yetersiz ya da hiç beslenmemek gelir. Uzayan antrenman süresine bağlı olarak düşen kan şekeri, bireylerde konsantrasyon bozukluğuna neden olur. Bilhassa sprint atakları olan sert sürüşler, yoğun tırmanış içeren zorlu sürüşler ve uzun mesafeli dayanıklılık (endurance) sürüşleri karaciğerle kaslarda bulunan sınırlı glikojen depolarını boşaltır. İlerleyen aktivite süresince düşen kan şekeri sporcuda dikkat dağınıklığına neden olur. İki teker üstünde oluşan konsantrasyon bozukluğu istenmeyen durumlara neden olabilir. Buna engel olmak için öncelikle aç karnına antrenmana çıkılmamalıdır. Ayrıca aktivite süresince her saat başına 60 gr. civarında karbonhidrat ve 700 cc. kadar elektrolit sıvı tüketilmelidir. Sporcu yanında tercihe bağlı olarak kuru incir, üzüm, hurma, enerji barları ya da jel gibi kana hızla karışan basit karbonhidrat içerenler ürünler taşımalı ve tüketmelidir.

AŞIRI YORGUNLUK

Uyur-gezer sürer olma durumuna bir diğer örnek de, bireyin kendi limitlerinin çok üstündeki uzun mesafelerde sürüş yapmasıdır. Sporcu, böyle bir durumda alışılmışın çok üstünde antrenman yükü altında kalır ve özellikle eve dönüş yolunda tıpkı kan şekeri düşüşünde olduğu gibi konsantrasyon bozukluğu olabilir. Bu tür olumsuzluklara yol açmamak için bireyin kendi limitlerini bilerek kademeli olarak artan antrenman yüklerini tercih etmesi, program dışı gereğinden uzun sürüşlere çıkmaması çok önemlidir. Bir antrenör eşliğinde çalışan atletlerde program dışı aşırı antrenman yükleri söz konusu olmazken kendi kendini antrene eden (self-coaching) sporcuların aşırıya kaçan (extreme) sürüşlerden uzak durması ve hedef yarışına uygun antrenmanlar yapması çok doğru olacaktır.

GRUP SÜRÜŞÜ HATALARI

Grup sürüşleri oldukça eğlenceli olmasının yanı sıra kendi içinde belli dinamikler içeren çok hassas sürüşlerdir. Bu tür sürüşlerde grup güvenliğinin ön planda tutulması bir zorunluluktur. Grup sürüşleri her ne kadar dinamik ve keyifli sürüşler olsa da uyur-gezer olmak çok mümkündür. Bu iki farklı durum şeklinde karşımıza çıkabilir. Bunlardan ilki; draft esnasında öndeki sporcu ya da sporculara ayak uydurmakta zorlanıp, çok yüksek nabızlara çıkılması neticesinde oluşan konsantrasyon bozukluğudur. İkincisi ise, ilkinin tam tersine draft esnasında arkadaki sporcunun çok rahat nabızlarda sürüş yapması nedeniyle rehavete kapılarak dikkatinin azalmasıdır. Her ikisi de öncelikle drafta (deryar) giren sporcunun, ardından da onun arkasında drafta girenlerin hiç istenmeyen kazalara karışmasına neden olabilir. Bu tür draftlı sürüşlerde konsantrasyonu korumak büyük önem taşımaktadır. Sporcunun kendisini yıpratan veya rehavete düşüren durumlardan uzak durması çok önemli bir disiplindir.

Triatlonda Bisiklet Sürme Biyomekaniği ve Sakatlıktan Korunma

MÜZİK DİNLEMEK

Elbette müzik dinlemek sürüş motivasyonunu arttırmakla birlikte sürüşleri daha renkli kılmaktadır. Müzik dinlerken dikkat edilmesi gereken hususların başında sadece kaldırım tarafındaki sağ kulaklığı kullanmak olmalıdır. Bir diğer ise çok yüksek sesle müzik dinlememektir. Ayrıca romantik şarkılardan oluşan çalma listesi (slow şarkılar) sporcunun hülyalara dalmasına neden olabilir. Çift kulaklık, yüksek ses, slow şarkılar sporcunun dış dünya ve trafikle olan bağlarını zayıflatır, onu uyur-gezer sürücü haline getirebilir. Zihnimizi buğulandıran romantik şarkılar yerine düşük volümlerde eğlenceli parçaların antrenmana olan pozitif etkisinden yararlanılabilir. 

TELEFONLA OYNAMAK, SÜRÜŞ EKİPMANLARI VB. KURCALAMAK

Günümüzde akıllı telefonların onlarca işlevsel fonksiyonu yapabiliyor olması onları bireylerin ayrılmaz parçası haline getirmiştir. Bu durum bisiklet antrenmanları için bir diğer büyük tehlikeyi oluşturmaktadır. Sürüş esnasında telefonla oynamak, mesajları okumak, yazmak, video ve fotoğraf çekmek birinci dereceden sürüş güvenliğini tehlikeye atan hallerin başında gelir. Bireyin sürüş esnasında telefonu ile oynamak yerine telefon bağlantılı akıllı gps cihazları ve saatleri kullanması, çekimler için de basit bir aksiyon kamera kullanması riskleri ortadan kaldıracaktır. Diğer yandan sürüş esnasında bisikletin çeşitli ayarlarıyla oynamak gibi (fren pabucu, ayakkabı klipsi, forma ceplerini kurcalama vb.) hareketler yüksek risk taşıyan davranışlardır. Hareket halinde bunları yapmaktan kaçınmak, ayarları durup yapmak en sağlıklı olanıdır.

DERİN SOHBETLER

Elbette sürüş yaparken en çok sevilen şeyler arasında beraber sürülen arkadaşlarla sohbet etmek gelir. Gerek ikili gerekse grup sürüşlerinde derin sohbetlere dalmak sürüş güvenliğini riske atan bir durumdur. Böyle durumlarda derin ve uzun sohbetler sporcunun bir süre sonra konsantrasyonun bozulmasına ve en basit durumlarda bile geç reaksiyon vermesine ya da verememesine yol açabilir. Sürüş esnasında iletişim kurmanın zorunlu olduğu hallerde kısa ve net birkaç kelime ile bildirimde bulunulmalı, uzun süren sohbetlerden kaçınılmalıdır. Eğer konuşulması gereken çok önemli bir konu varsa güvenli bir yerde sağa çekip konu detayları konuşulabilir. Derin sohbet için en iyi seçenek önceden tespit edilen bir mola noktasında keyif kahvesi eşliğinde olmalıdır. 

Bisiklet Antrenmanından Sonra Ne Yemelisiniz?

Yukarıda yazılanlardan bir ya da birkaçını zaman içinde yapmış ve hiçbir olumsuzluk yaşamamış olabilirsiniz. Bu tür güvenlik kurallarının ihlali neticesinde kimse sizin bir olumsuzluk yaşamayacağınızı garanti edemez. Bu yüzden yapılması gerekeni üç kelimeyle özetlersek, “Güvenlik, güvenlik, güvenlik!” diyebiliriz…

Tüm bisiklet severlere kazasız belasız sürüşler diliyorum.

‘Siz siz olun kasksız bisiklete binmeyin!’
Bisiklet Konulu Diğer Yazılarımız İçin Tıklayın!
Alpay Akhun
Aktif Triatlet - Triatlon Antrenörü

1967 yılında doğan Alpay Akhun, Sinoloji (Çin Dili ve Edebiyatı) mezunu, triatlon sporcusu ve triatlon antrenörüdür. Bir çocuk babası olan aktif triatlet Akhun, Triatlon Federasyonu'nun düzenlediği müsabakalarda birçok başarıya imza atarken, ayrıca Türkiye Triatlon Federasyonu fahri Basın Kurulu Başkanı olarak görevini yürütmektedir.

Yorum Yap