⏱ Tahmini Okuma Süresi: 4 dakika ⏱

Fiziksel aktivite nedir?

Fiziksel aktivite, iskelet kaslarını kullanan ve dinlenme halinden daha fazla enerji gerektiren herhangi bir hareket olarak tanımlanır. Fiziksel aktivite, çalışma, egzersiz, ev işleri yapma, yürüme, tenis, bisiklet ve yüzme gibi boş zamanlarda yapılabilen aktiviteleri içerir.

Fiziksel aktivite ve kanser riski arasındaki ilişki hakkında bilinenler nelerdir?

Daha yüksek seviyelerde fiziksel aktivitenin çeşitli kanserler için düşük risk seviyesi ile bağlantılı olduğuna dair önemli kanıtlar vardır. 1-7 Nisan Kanser Haftası kapsamında sizlere bu konu hakkında bilgiler vermek istiyoruz.

Kolon Kanseri: Kolon kanseri, fiziksel aktivite ile ilişkisi en çok incelenen kanserlerden biridir. Fiziksel aktivite ve kolon kanseri riski arasındaki ilişkiyi inceleyen 52 epidemiyolojik çalışmanın meta-analizinde(2009), fiziksel olarak daha aktif bireylerin az aktif olanlardan %24 daha düşük kolon kanseri riskine sahip olduğu bulunmuştur. Fiziksel aktivite ayrıca, kolon kanserine dönüşebilecek bir tür kolon polipi olan kolon adenomları (polipler) riskinde azalma ile de ilişkilidir.

Meme Kanseri: Birçok araştırma, fiziksel olarak aktif kadınların aktif olmayan kadınlara göre meme kanseri riskinin daha düşük olduğunu göstermektedir; 31 prospektif çalışmanın meta-analizinde(2013), fiziksel aktivite ile ilişkili meme kanseri riskinde ortalama azalma %12 bulunmuştur. 

Endometriyal Kanser: Birçok çalışma fiziksel aktivite ile endometriyal kanser riski arasındaki ilişkiyi incelemiştir. 33 çalışmanın bir meta-analizinde, yüksek ve düşük fiziksel aktivite ile ilişkili endometriyal kanser riskinde ortalama azalma %20 bulunmuştur.

Bazı diğer kanserler için fiziksel aktivite ile ilişkiye dair daha sınırlı kanıtlar bulunmuştur. Bir milyon bireyle yapılan bir çalışmada, boş zamanlarda yapılan  fiziksel aktivitenin, özofagus adenokarsinomu, karaciğer kanseri, mide kardiyak kanseri (bir tür mide kanseri), böbrek kanseri, miyeloid lösemi, miyelom ve baş ve boyun kanserleri, rektum ve mesane kanseri risklerinde azalma ile ilişkisi olduğu görülmüştür.

Fiziksel aktivite ve kanser riski ilişkisini gösteren çalışmaların neredeyse tamamı, bireylerin fiziksel aktiviteleri hakkında rapor vermelerinden ve kanser teşhisi için yıllarca takip edildikleri gözlemsel çalışmalardan gelmektedir.

Fiziksel aktivitenin kanser riskindeki azalma ile ilişkilendirilme sebepleri

  • İnsülin ve östrojen gibi hormon seviyelerini ve kanser gelişimi ve ilerlemesi ile ilişkili bazı büyüme faktörlerini (meme, kolon) azaltması,
  • Obeziteyi önlemeye yardımcı olması, obezitenin zararlı etkilerini azaltması ve özellikle insülin direncinin gelişimi,
  • Enflamasyonu (yangı ve iltihapları) azaltması,
  • Bağışıklık sistemini güçlendirmesi,
  • Safra asitlerinin metabolizmasını değiştirerek gastrointestinal sistemin şüphelenilen kanserojenlere daha az maruz kalmasına neden olması (kolon),
  • Yiyeceklerin sindirim sisteminden geçmesi için gereken süreyi azaltarak gastrointestinal sistemin olası kanserojenlere daha az maruz kalmasını sağlaması [kolon].

Fiziksel aktivite kanserden kurtulanlar için faydalı mıdır?

Araştırmalar, fiziksel aktivitenin kanserden kurtulmanın çeşitli yönleri için yararlı olabileceğini göstermektedir. Fiziksel aktivitenin potansiyel yararlarına dair kanıtların çoğu, meme, prostat veya kolorektal kanser teşhisi konan kişilerden gelmektedir.

Kilo Almak: Hem fiziksel aktivitenin azaltılması hem de kanser tedavisinin yan etkileri, kanser teşhisi sonrasında kilo alımına sebep olabilmektedir. Kohort bir çalışmada (bir tür epidemiyolojik çalışma), meme kanseri teşhisi sonrası kilo alımı, hayatta kalmanın zorlaşması ile ilişkilendirilmiştir. 

Kanserden kurtulanlarda fiziksel aktiviteyi inceleyen kontrollü klinik çalışmaların meta-analizinde(2012), fiziksel aktivitenin hem vücut kitle indeksini hem de vücut ağırlığını azalttığı bulunmuştur.

Yaşam Kalitesi: Fiziksel aktivitenin, genel sağlıkla ilişkili yaşam kalitesi; benlik saygısı, duygusal iyilik hali, cinsellik, uyku bozukluğu, sosyal işlevsellik, kaygı, yorgunluk ve ağrı gibi belirli yaşam kalitesi sorunları üzerinde yararlı etkileri olabilir. 

Kanserden kurtulanlarda fiziksel aktiviteyi inceleyen kontrollü çalışmaların meta-analizinde(2012), fiziksel aktivitenin, yorgunluğu ve depresyonu azalttığı ve fiziksel işlevsellik, sosyal işlevsellik ve zihinsel sağlığı geliştirdiği bulunmuştur.

Nüks, İlerleme ve Hayatta Kalma: Bir kanser teşhisi sonrasında fiziksel olarak aktif olmak, çeşitli kanser türleri için kansere özgü olumsuz etkilerin daha iyi olmasıyla ilişkilidir.

Meme Kanseri: Büyük bir kohort çalışması, meme kanseri teşhisi sonrasında orta derecede egzersiz yapan kadınların meme kanseri nüksü ve meme kanserinden ölüm riskinin yaklaşık %40 ila %50 daha düşük olduğunu göstermiştir.

Kolorektal Kanser: Bir başka büyük kohort çalışması, meme kanseri teşhisi konulmadan önce yapılan fiziksel aktiviteden bağımsız olarak tanı sonrası fiziksel aktivite yapanların yapmayanlara oranla ölüm riskinin %31 daha az olduğunu göstermiştir.

Prostat Kanseri: Bir çalışmada, metastatik olmayan(uzak organlara yayılmamış) prostat kanserli erkeklerden haftada en az 3 saat yoğun fiziksel aktivite yapanların, 1 saat veya da az süreyle fiziksel aktivite yapan erkeklere göre %61 oranında daha az ölüm riskine sahip olduğu görülmüştür.

Bu bulguları paylaşırken, YarışBul ekibi olarak kanserle savaşan herkese geçmiş olsun dileklerimizi iletiyor ve bu hastalıkla mücadele yolunda yalnız olmadığınızı, kalben de olsa desteklerimizin sizlerle olduğunu ve kanserin namağlup olmadığını hatırlatmak istiyoruz.

Bu yazı Cancer.gov sayfasındaki yazısından çevrilmiştir.

Yorum Yap