⏱ Tahmini Okuma Süresi: 2,5 dakika ⏱

Dolaşım sistemi kalp, akciğer ve damarlardan oluşur. 

Fiziksel aktivite için kaslarımızın kasılabilmesi, kaslarımızın kasılabilmesi için de gerekli olan besin, enerji, hormon ve oksijenin kaslara ulaştırılabilmesi gerekir. Tüm bu ihtiyaçları sağlayan dolaşım sistemidir.

Dolaşım sistemi büyük ve küçük dolaşım sistemi olarak 2’ye ayrılır;

Akciğerlerden gelen temiz kan kalbin sol kulakçığından (sol atrium) mitral kapak aracılığı ile sol karıncığa (sol ventrikül) geçer. 

Sol karıncıktan aort kapağından geçerek aort atardamarının yardımıyla tüm vücuda dağıtılır.

Vücutta kirlenen kan, toplar damarlar aracılığıyla sağ kulakçığa (sağ atrium) ulaştırılır ve böylece büyük dolaşım tamamlanmış olur.

Sağ kulakçıktan triküspit kapak aracılığıyla sağ karıncığa (sağ ventrikül), oradan da pulmoner kapaktan geçerek akciğer atardamarı yardımıyla akciğere ulaştırılan kirli kan, akciğerde temizlenip kalbin sol kulakçığına ulaştırılınca da küçük dolaşım tamamlanmış olur.

Büyük dolaşım, temiz kanın dokulara ulaştırılması ve dokulardaki kirli kanın kalbe geri getirilmesini sağlarken küçük dolaşım kirli kanın akciğerlerde temizlenip kalbe geri getirilmesini sağlar.

Kalp 3 tabakadan oluşur ve perikard adı verilen bir kesenin içinde yer alır. 

Yüzeyinde kalbi besleyen koroner damarlar bulunur. 

Kalbin üzerinde kendi elektriksel ileti sistemi vardır. 

Sağlıklı bir erişkinde kalbin boşlukları, kapakları ve ileti sistemi düzgün çalışır, kalbi besleyen damarlarda darlık yoktur. 

Genetik, cinsiyet, yaş, spor geçmişi, sigara, yüksek tansiyon, yüksek kan şekeri, yüksek zararlı kan yağları, bel çevresinin genişliği, kötü beslenme, stres, düzensiz uyku gibi birçok etken kalp sağlığı için önemlidir!

Son yıllarda ‘fiziksel aktivite’nin kalp sağlığına olumlu etkisinin çok olduğu hatta yüksek tansiyon ya da şeker hastalığına verilen ilaç tedavisi gibi bir egzersiz reçetesinin olması gerektiği konuşuluyor…  

Dünya Sağlık Örgütü’nün önerisi haftada 150-300 dk orta şiddette veya 75-150 dk yüksek şiddette aerobik aktivite ile birlikte haftada 2 gün büyük kas gruplarını içeren güç ve denge çalışması yapılmasıdır.

Bazı çalışmalarda günde 15 dk fiziksel aktivitenin bile kalp sağlığı üzerinde olumlu etkisi olduğu gösterilmiştir. 

WHO ‘biraz hiçten iyidir’ diyerek kişileri az da olsa ‘fiziksel aktivite’ye yönlendirmektedir!

Ancak belirtilenden fazla yapılan fiziksel aktivitenin yarardan çok zarar getirebileceği şüphesi de mevcuttur;

Uzun süreli ve yüksek şiddette yapılan egzersizler sonrasında kalbi besleyen koroner damarlarda plak oluşumunun, çeşitli ritim bozukluklarının görülme sıklığının arttığı, yapılan kan testlerinde kalpte hasar belirteçlerinde geçici yükselmeler ve kalbin yapısında çeşitli bozulmalar olduğu izlenmektedir.

Bazı çalışmalarda bu olumsuzluklara rağmen kişilerin yaşam sürelerinin etkilenmediği gösterilirken bazı çalışmalarda ise egzersiz sırasındaki, sonrasındaki ve tam dinlenme sonrasındaki kalp hızlarının ve kalp hızı değişkenliklerinin, egzersizin tetiklediği kalp hastalığı hatta ani ölümlerle alakalı olduğu gösterilmiştir.

Özetlemek gerekirse;

WHO’nun önerdiği şekilde ‘fiziksel aktivite’ kalp sağlığı için faydalıdır, uzun süreli yüksek şiddette aktivite, yani ‘spor’ kalp sağlığına zararlı olabilir!!!

Ailede herhangi bir kalp hastalığı, ani ölüm hikayesi, kişinin kendisinde daha önceden bilinen bir kalp hastalığı varsa,

Vücut kitle indeksi yüksek, sigara kullanımı, kötü beslenme, yüksek kan şekeri, yüksek tansiyon, uzun süreli hareketsiz yaşam öyküsü varsa, 

kişi mutlaka bir doktora başvurup gerekli tetkikleri yaptırdıktan sonra yine doktorun önereceği bir ‘fiziksel aktivite’ reçetesi ile egzersize başlamalı ve düzenli olarak da kontrollerini yaptırmalıdır.

Biraz hiçten iyidir, çok hep kötüdür ☺

Sağlık Konulu Diğer Yazılarımızı Okumak İçin Tıklayın!

KAYNAKLAR;

  1. who.int
  2.  Autonomic nervous system interaction with the cardiovascular system during exercise; James V Freeman, Frederick E Dewery, David M Hadley; Progress in Cardiovascular Diseases 2006
  3.  The cardiovascular system and exercise; Jacky Anderson; Jen Reviews 2017
  4.  Effects of interval training on risk markers for arrhythmic death: A randomized controlled trial; Maxime Boidin, Mathieu Gayda, Christine Henri; Clinical Rehabilitation 2019
  5.  Exercise and the cardiovascular system; Carl J Lavie, Ross Arena, Damon L Swift; Circulation 2015
  6.  Exercise protects the cardşovascular sstem: effects beyond traditional factors; Michael J Joyner, Daniel J Green; The Journal of Physiology 2009
  7.  Physical activity, cardiorespiratory fitness and exercise training in primary and secondary coronary prevention; Damon L Swift, Carl J Lavie, Neil M Johannsen; Circulation 2013
  8.  Physical activity promotion in health care system; Ilkka M Vuori, Carl J Lavie, Steven N Blair; Mayo Clin Proc 2013
  9.  Strategies for promoting physical activity in clinical practice; Robert Sallis, Barry Franklin, Liz Joy; Prog Cardiovasc Dis 2015
  10. American College of Sports Medicine position stand. Quantity and quality of exercise for developing and mainaining cardiorespiratory, musculoskeletal and neuromotor fitness in apparently healty adults: Guidance for prescribing exercise; Carol Ewing Garber, Bryan Blissmer, Michael J Lamonte; Med Sci Sport Exerc 2011
  11. Physical activity versus cardiorespiratory firness: Two (partly) distinct components of cardiovascular health?; Laura F DeFina, William L Haskell, Benjamin L Willis; Progress in Cardiovascular Diseases 2015 
  12. Low physical activity as a predictor for total and cardiovascular disease mortality in middle aged men and women in Finland; Noel C Barengo, Gang Hu, Timo A Lakka; Eur Heart J 2004
  13. Cardiorespiratory fitness as a quantitive predictor of all-cause mortality and cardiovascular events in healty men and women: A meta-analysis; Satoru Kodama, Kazumi Saito, Shiro Tanaka; JAMA 2009
Begüm Özüekren Kasapoğlu
Kalp Damar Cerrahı Operatör Doktor

Kocaeli doğum, Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi, Bilim Üniversitesi Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanlık Eğitimi, Siyami Ersek Hastanesi'nde aktif olarak çalışan Begüm Özüekren Kasapoğlu aynı zamanda aktif olarak İTÜ Geliştirme Vakfı Okulları'nda Artistik Yüzme ve Triatlon Takımı Antrenörü, Artistik Yüzme ve Triatlon Hakemi ve 2012'den beri Triatlon Yaş Grubu Sporcusudur.

Yorum Yap