Bu hafta, benim de nasibimi aldığım kompartman sendromundan bahsedeceğim.

Kompartman kas, damar ve sinirleri çevreleyen, esnek olmayan bir bağ dokusudur. Kol, bacak ve gövdede bulunabilir.

Bu yazıda koşucularda görülen kompartman sendromundan bahsedeceğim için yalnızca alt bacak kompartmanları hakkında bilgi vereceğim.

Her zamanki gibi önce anatomi😊

Alt bacağımızda tibia ve fibula denen kemiklerimiz, ön, yan ve arkada, yüzeyel ve derinde olmak üzere birçok kasımız mevcuttur.

Alt bacağımızdaki kasları çevreleyen kompartmanlar 4 adettir:

Anterior- ön kompartman: İçerisinde tibialis anterior, extansör hallusis longus, extansör digitorum longus ve peranous tertius kasları, tibial arter ve derin peranoel sinir bulunur.

Posterior- arka derin kompartman: İçerisinde tibialis posterior, flexor digitorum longus, flexor hallucis longus kasları ve posterior tibial sinir bulunur.

Posterior yüzeyel kompartman: İçerisinde soleus ve gastrokinemius kasları ve sural sinir bulunur.

Lateral- yan kompartman: İçerisinde peranous longus ve peranous brevis kasları ve yüzeyel peranoel sinir bulunur.

Kompartman sendromunda kompartman içindeki basınç artışı ve buna bağlı şikayetler mevcuttur.

2 çeşidi vardır;

Çoğunlukla ciddi travmalar sonucunda basıncın aniden yükselmesi sonucu gelişen akut kompartman sendromu. Acil bir durumdur!

Sporcularda zaman içinde gelişen ve egzersizle tetiklenen basınç artışı ile gelişen kronik kompartman sendromu:

Egzersiz esnasında kas hacmi %20’ye kadar artabilir. Hacmi artan kasa gelen kan miktarı da artar. Normalde birçok kişinin kompartmanı kas hacim ve kan miktarı artışını tolere edebilir. Normal yapıdaki kompartman kasa gelen ve kastan giden kan miktarını basıncını sabit tutabilmek için ayarlayabilmelidir. Ama bazı kişilerde bu sistem çalışmaz, kopartman basıncı artar ve kompartman sendromu gelişebilir.

Antrenman dozunun yoğunluk ve şiddetinin birden arttırılması, uygun olmayan koşu tekniği, anatomik sorunlar, zemin değişikliği, uygun olmayan ayakkabı ile koşmak gibi nedenlerle kompartman sendromu gelişebilir.

Kompartmanlar kişinin büyümesi tamamlanana kadar gelişmeye devam eder. Büyüme tamamlandıktan sonra yapılan sporla beraber görülme ihtimali arttığı için gençlerde daha sık görülür.

Egzersiz ile ağrı olur, dinlenmek ile azalır. %50-60 çift taraflı görülür, en sık anterior kompartmanı tutar ve kadın/erkek oranı eşittir.

Kompartman sendromunda duyulan ağrının nedeni tam bilinemese de;

Kasın hacminin ve kasa gelen kan akımının artması, buna bağlı olarak kompartman basıncının artması, basınç artışına bağlı olarak kasa dışardan bası ve basıya bağlı olarak da dolaşım bozukluğu gelişmesi sonucu gelişen iskemiye

ya da

kompartmanı oluşturan bağ dokusu ya da kemiklerin periost yapısındaki sinirlerin uyarısına bağlı olarak geliştiği düşünülmektedir.

Kompartman sendromunda kişi belli bir mesafe ya da efor sonunda ağrı, uyuşukluk, hissizlik duyabilir. Tutulan kompartmandaki kaslar ağrılı ve şiş, kas fonksiyonları kısıtlıdır.

Stres kırıkları ya da shin split ile karıştırılabilir.

Kompartman sendromu olan kişilerin bir kısmında kas, küçük bir yırtık gelişimi ile fasyadan dışarı çıkabilir. Küçük bir fıtıklaşma olduğu sürece herhangi bir zararı yoktur.

Yapılan çalışmalarda koşu tekniğinin incelenmesinin önemli olduğu, adım uzunluğunun fazla olması ve topuk koşusunun anterior kompartman sendromunun gelişmesinde sık görüldüğü gösterilmiştir.

Kompartman sendromu konusunda bilgisi olan bir ekip ile çalışarak öncelikle koşu tekniğinin incelenmesi, düzgün ayakkabı kullanımı, düzgün zemin seçimi, uygun fizyoterapi ve uygun antrenman programı ile kompartman sendromlarının çoğu düzelmektedir.

Nadiren cerrahi gerekebilir ancak başarı şansı çok yüksek olmadığı için üstteki basamakların takibi tarafımdan önerilir😊

Begüm Özüekren Kasapoğlu
Kalp Damar Cerrahı Operatör Doktor

Kocaeli doğum, Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi, Bilim Üniversitesi Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanlık Eğitimi, Siyami Ersek Hastanesi'nde aktif olarak çalışan Begüm Özüekren Kasapoğlu aynı zamanda aktif olarak İTÜ Geliştirme Vakfı Okulları'nda Artistik Yüzme ve Triatlon Takımı Antrenörü, Artistik Yüzme ve Triatlon Hakemi ve 2012'den beri Triatlon Yaş Grubu Sporcusudur.

Yorum Yap