Sadece koşucularda değil, diğer sporcular ve spor yapmayan diğer popülasyonlarda da görülen diğer bir diz sakatlığı menisküs yapıları ile ilgilidir. Daha önceki yazılarda bahsettiğim için kısaca anatominin üzerinden geçeceğim:

Diz, femur (uyluk) ve tibia (kaval) kemikleri arasında, menteşe biçimli bir eklemdir. Önde patella (diz kapağı) tarafından korunur.

Femur ve tibia arasında içte ve dışta olmak üzere 2 adet, menisküs adı verilen kıkırdak yapılar bulunur.

Menisküs yaralanmaları diz eklemindeki bağ yaralanmaları ile birlikte seyredebilir.

Dizin iç, dış, ön ve arkasında 4 adet bağ bulunur. (Medial, lateral, anterior ve posterior kollateral ligament)

Kuadriseps, hamstring, gastrokinemius gibi kaslar da dizin sabitlenmesinde önemli olan yapılardır.

Menisküsler tibia-kaval kemiğinin üst tarafına yerleşmiş, C şeklinde fibrokartilaj yapılardır. Menisküslerin dış kısımları kalın ve %25 damarlıdır. İç kısımlar ise damarsızdır ve iyileşme, kendini yenileme şansı yoktur.

Menisküsler kemiklerin birbirine uyumu, eklemin sabitlenmesi, dize binen yükün orantılı dağıtılması ve emilmesinden sorumludur.

Dizi bükmek, fazla esnetmek, aniden diz çökmek, ani hareket, ani yön değiştirme ve hız gerektiren sporları yapmak, ağırlık kaldırma, koşu gibi sporlarda dizlere aşırı yük yüklemek ve ileri yaşta dejenerasyon ve eklem yapısındaki bozukluklar, az da olsa doğumsal nedenlerle menisküs yırtıkları gelişebilir.

Menisküste oluşan yırtıklar akut dönemde ağrı ile karşımıza çıkabildiği gibi hiç belirti vermeyebilir de. Zamanla doku hasarı sonrası ödem, dolayısıyla hareket kısıtlılığı olabilir. Bazen dizde kilitlenmeler şeklinde görülebilir.

Uzun dönemde ağrı, şişlik, takılma, kilitlenme görülür. Çapraz bağ yaralanamaları eşlik ediyorsa dizin sabitlenmesinde sıkıntı olur.

Menisküslerin zarar görmesini engellemek için uyluk kaslarının düzenli egzersiz ile güçlendirilmesi, tüm egzersizler öncesi ısınma ve egzersiz sonrasında soğuma yapılması, yüklenme- dinlenme oranına ve dizin hareket sınırlarına dikkat edilmesi, hemen her sakatlıkta olduğu gibi aniden ve erken yüklenme yapılmaması, düzgün teknikte spor yapıyor olmak çok önemlidir. Kullanılan ayakkabının yastıklı olup yerden gelen yükü absorbe etmesi ve yük dağılımını olumlu yönde etkilemesi de önemlidir.

Kanlanması fazla olan menisküs parçasının kendi kendini iyileşme gücü vardır ancak kanlanması iyi olmayan kısımların cerrahi müdahale ile temizlenmesi veya dikilmesi gerekmektedir. Ameliyat sonrasında spora dönüş mümkündür ancak özellikle menisküslerin çıkarıldığı durumda uzun vadede diz ekleminde artrit gelişimi riski mevcuttur.

Her zaman dediğim gibi; sakatlanmadan korunarak spor yapmak, dokularımıza güzel bakmak en önemlidir çünkü hiçbir zaman iyileşen doku orjinali kadar iyi olamaz!

Begüm Özüekren Kasapoğlu
Kalp Damar Cerrahı Operatör Doktor

Kocaeli doğum, Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi, Bilim Üniversitesi Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanlık Eğitimi, Siyami Ersek Hastanesi'nde aktif olarak çalışan Begüm Özüekren Kasapoğlu aynı zamanda aktif olarak İTÜ Geliştirme Vakfı Okulları'nda Artistik Yüzme ve Triatlon Takımı Antrenörü, Artistik Yüzme ve Triatlon Hakemi ve 2012'den beri Triatlon Yaş Grubu Sporcusudur.

Yorum Yap