Bisiklet sürmenin başlatılması ayağın, ayak bileğinin ve tüm bacak kaslarının devreye girdiği ve yine ayak ve ayak bileğinin devam ettirdiği bir eylemler zinciridir.

Bisiklet sporunda ayak, küçük yüzey alanına göre epey yük almaktadır ve kapalı kinetik zincir tarzında, uzun süre, kesintisiz temastadır (ucu hep kapalıdır). Bunun için, bisiklet sporcularında ayakta belli bölgelerde uyuşma ve karıncalanma (numbness and tingling), metatarsalji dediğimiz ayakta sinir basılarına bağlı uzun süreli rahatsızlık veren uyuşma ve ağrılar, ön ayak kemik ağrıları, arka ayak problemleri, plantar fasciitis dediğimiz ayak tabanı fasyasının gerginliği görülebilmektedir. Bunlara ek olarak, ayak bileği ekleminde tekrarlayan çıkıklar, stres kırıkları, aşil tendiniti de görülebilir ve fibula kemiğinin alt ucunda hafif açı değişikliğine bağlı ağrılar ve antrenmanda zorlanmalar yaşanabilir.

Alt başlıklar halinde genel sakatlanma veya sakatlanma olasılıkları :

Subluksasyon (Ayak bileğinde çıkık/ çıkık ihtimali) 

Metatarsalji (Ayakta sinir basılarına bağlı uzun süreli rahatsızlık veren uyuşma ve ağrılar)

Numbness (uyuşma)

Plantar fasciitis (ayak tabanı dokusunun inflamasyonu)

Aşil tendiniti

Ön ayak problemleri (Metattarsal kemiklerin açısında-konumunda değişimler, normalden fazla iç-dış rotasyon ve doku sertliği)

Arka Ayak problemleri (Topuk kemiği= Calcaneus açı değişikliği)

Fibula açısında değişiklik 

Fibula-Tibia ve Talus kemikleri arasındaki dengesizlik

Ligament gevşekliği veya kopmaları

Tüm bu sakatlanmaları önleme ve tedavi için, aslında ellerimizi ne kadar çok kullanıyor ve özen gösteriyorsak, ayaklarımıza da o kadar iyi bakmamız ve özen göstermemiz gerekir. 

Ayak da, el gibi sinir uçları çok fazla olan ve her türlü basıncı hissedebilen ve tüm vücuda ileten bir organdır. Bu hem hassas, hem de  dayanıklı yapısına özel bir terapi gerekir.

Geçmişte yaşanmış veya yeni bir ayak-ayak bileği sakatlanması, veya sakatlanma olasılığında, stabilizasyon egzersizleri, her doku katmanı arasında esnek bir fasya sağlamak ve kemiklerin diziliminde doğru hizalanmayı sağlamak çok önemlidir. Sakatlanma yaşanmış ise spora geri dönüşte, terapinin bir spor fizyoterapisti eşliğinde yapılması etkili olur. Çünkü doğru açıda, doğru basınç ile yapılacak olan egzersizin İLK KEZ (ASLINDA YENİDEN) ÖĞRENİLMESİ, ayak için önemlidir. Tüm meslektaşlarımın bildiği ve uyguladığı en güzel terapi tekniği “DOĞRU GİRDİ, DOĞRU ÇIKTI VERİR” cümlesiyle olur. Bu da yanlış kemik dizilimi olan bir ayak ile yapılan egzersizler için, doğru girdinin (tedavinin) başarılamamasını, sonucun tekrarlayan sakatlanmalar olmasını açıklar. Yani manuel terapiler veya Correction Yöntemi dediğimiz, özel egzersiz yöntemleri ile Düzeltme Tekniği Uygulanarak, ayakta Doğru Hizalanma sağlanabilir. Uzun süreli kalıcı tedavi sağlanmış olur. Yurt dışında pek çok Ayak Kliniği bulunmaktadır. Ayak cilt bakımından, ayak biyomekaniği analizine ve fizyoterapisine kadar detaylı hizmet vermektedirler. Ülkemizde de bu konuda kendini geliştiren merkezler açılmaya başlanmıştır. Önemli olan biyomekanik aksaklığın, spor dostu bir hekim tarafından teşhis edilmesi ve bir spor fizyoterapisti tarafından terapisinin gerçekleştirilmesidir. Refleksoloji veya refleksoterapi apayrı bir konudur, terapi mekanizması parçadan bütüne etki ederek, akupunktur gibi tüm vücudu ilgilendirir. Apayrı ve kıymetli bir terapi yöntemidir. O yüzden spor fizyoterapisi açısından bisikletçilerde ayak problemlerine özel hazırladığımız bu blogda konuya biyomekanik ve spora geri dönüş açısından baktığımızı belirtmemizde fayda vardır.

Ayrıca, eğer anatomik bir bozukluk tıbbi olarak teşhis edilmiş ise, her organınız gibi, ayak sakatlanmaları da evde kendi kendinize veya sağlık eğitimi olmayan kişiler ile halledilebilecek basit bir konu değildir.

Şiddetle tavsiye ettiğim ön ayak parmakları, ayak kemikleri hizalanması ve ayak tabanı dokusu için yapılabilecek çok nazik ve etkili yöntemler aşağıdaki resimlerde görülmektedir. Bu resimlerdeki uygulamaları her antrenmandan önce ve sonra uygulamanızı öneririm. Tabi ki akut bir sakatlanma esnasında bandaj, buz, elevasyon (yükseltme) ile eklemin veya dokunun dinlendirilmesi gerekmektedir. Sonra tedrici olarak bu uygulamalar tüm yaşam boyu yapılabilir.

Eller ile ayak parmakları ayırma işlemi nazik ama yeterince olabilir. Her bir ayak parmağı kemiği arasına nazikçe derin masaj yapılabilir. Bunların yerine tüm ayak parmaklarını ayıran aparat ile de basit egzersizler veya bu aparat ile 20 dakikalık istirahat pozisyonu önerilir. Mühim olan dokuya hasar vermeden, yapışıklık oluşabilecek, akışı bozabilecek bölgeleri nazikçe rahatlatmaktır.

C:\Users\onurdan.bayraktar\Pictures\IMG_6290.jpg

Arka ayak sakatlanmalarında ise Calcaneus (topuk kemiği) açısındaki değişikliklerle başa çıkmak, bir profesyonel (spor dostu bir hekim ve fizyoterapist) yardımıyla olabilir. Bahsettiğim gibi Correction (Düzeltme) Egzersizleri, özel bantlamalar ile yapılacak olan özel egzersizler, gerekirse, mobilizasyon uygulamaları, ayak-ayak bileği eklemine zarar vermeden, aşamalı iyileşme sağlar. Sonuçta doğru hizalanmış ayak, tüm yüklenmeler için stabilizasyon egzersizleri, ayak tabanı egzersizleri, ayak bileği proprioceptionu için bosu veya denge tahtası ile denge egzersizleri yapılması önerilir. Çoğu egzersizin (bosu ball, denge tahtası veya denge minderi) çıplak ayak ile yapılması duyu girdisi için önem taşır, özellikle bu egzersizlerin çıplak ayak ile yapılması önerilir.

Egzersiz lastikleri ile ayak bileği kasları konsentrik ve eksantrik olarak da güçlendirilmelidir.

Elektroterapi uygulamaları ile de ayak, ayak bileği ve tüm bacağı içeren özel terapi yöntemleri spor dostu bir hekim ve/veya fizyoterapisti ile sporcu sağlığına özel merkezlerde uygulanmaktadır.

Bisiklet ve malzeme ayarlamaları yapıldıktan sonra, ayakkabınız ne kadar sıkarsa sıksın, bu uygulamaları antrenmanlarınızdan önce ve sonra düzenli yaptığınızda, ayağınıza da özen gösterdiğinizde güzel sonuçlar alacağınıza inanıyorum.

Sağlık mutlu ayaklardan başlar ve devam eder ☺

Kaynaklar :

  1. M B Mellion , “Common cycling injuries. Management and prevention” , Sports Med

1991 Jan;11(1):52-70

  1. https://www.physio.co.uk/what-we-treat/surgery/ankle/ankle-replacement.php
  2. Tony Wanich , Christopher Hodgkins, Jean-Allain Columbier, Erika Muraski, John G Kennedy, “Cycling injuries of the lower extremity”, J Am Acad Orthop Surg, 2007 Dec;15(12):748-56
Deniz Alkan
Uzman Fizyoterapist | Website

2000 yılında Hacettepe Üniversitesi Yüksek lisans mezunu olan Uzm. FZT. Deniz Alkan, fizyoterapinin her şeyi 20 yıldır aktif olarak çalışmaktadır. Özellikle spor fizyoterapi çalışmaları çalışmalarına sağlıklı yaşam antrenörlük eğitimini. Ülkemizde az bulunan test ve egzersiz sistemlerini kullanma becerisi ve pek çok spesifik kurs eğitimlerini düzenlemek uygulayabilmektedir. Sporun her türlü karşı ilgi ve sevgi ile araştırmalarına devam edilir. Samsung kutalararası boğaziçi yüzme yarışlarında boğazı geçen Antalyalı bir açık deniz yüzücüsüdür.

Yorum Yap