Koşu sporunda en çok görülen sakatlanmalardan biri de aşil tendon yaralanmalarıdır. Profesyonel olmayan koşucularda %5-18 sıklığında görülür. Erkeklerde kadınlara oranla daha sıktır.

Tendonlar kasları kemiklere bağlayan bağ  dokularıdır. Kollajen liflerden oluşmuşlardır. Dayanıklı, güçlü yapılardır ancak aşırı zorlanma sonucu zarar görebilir, kopabilirler.

Vücudumuzdaki en büyük ve en güçlü tendon aşil tendonudur.

Alt bacağımızın arkasındaki gastrokinemius ve soleus kasları birleşip tek bir bant haline gelir, aşil tendonunu oluşturur. Bu tendon da topuk kemiği olan kalkaneusa yapışır. Aşil tendonunun diğer ismi kalkaneal tendondur. Ortalama uzunluğu 15cm’dir.

Aşil tendonunun temel görevi ayağı aşağı doğru bükmedir-plantar fleksiyon. Yürüme ya da koşma esnasında ayağın itme ve parmak ucunda yükselme hareketlerini kontrol eder.

Koşuda yerden parmaklarımızın kalkmasını sağlayan güç aşil tendonu tarafından iletilir ve bu güç vücut ağırlığımızın 3 katından fazla olabilir.

Aşil tendonunun çok güçlü olmasına rağmen kanlanmasının az, üzerine binen yükün çok olması nedeniyle sakatlanma riski yüksektir.

Aşil tendon sakatlanmaları için risk faktörleri kişiye ait nedenler ve dış faktörler olarak 2’ye ayrılabilir;

Kişiye ait nedenlerden bacaklar arası uzunluk farkları, ayağın basış problemleri, kalf kaslarının zayıflığı, ayak bileği ROM’unun yetersizliği gibi anatomik nedenler dışında ileri yaş, erkek cinsiyet, inflamatuar eklem hastalıkları, kortizol kullanımı, şeker, tansiyon, gut hastalıkları, obezite gibi sistemik sorunlar sayılabilir.

Dış faktörlerden ise yetersiz ısınma, soğuma, aşırı veya erken yüklenme, doğru olmayan teknik, stabil olmayan zemin ya da uygun olmayan ayakkabı sayılabilir.

Tendin-it kelime anlamı olarak enflamasyonu anlatsa da aslında tendon yapılarında fiziksel hasar mevcuttur.

Tendonu oluşturan kollajen ipliklerde hasar oluşur, vücut bu hasarı onarmak için yeni kollajen iplikler oluşturur ancak bu ipliklerin dizilimi orijinal tendondaki gibi düzgün değil, kaotiktir. Dolayısıyla sakatlıklardan korunmak, orijinal yapıyı bozmamaya çalışmak en önemlidir!

Aşil tendiniti sıklıkla ya topuğa yapıştığı yerde- insertional ya da topuğun üzerinde, tendonun orta noktasında gelişir- non insertional.

Aşil tendinitinde başlangıçta aşil bölgesinde rahatsızlık hissi vardır. Isınma ile bu rahatsızlık hissi azalır ancak ağır egzersiz sonrası, özellikle hız veya yokuş antrenmanı sonrası artabilir. İlerleyen zamanlarda sabahları aşil bölgesinde ağrı ve sertlik, tendonun üzerinde kalınlaşma, şişlik, kızarıklık görülebilir.

Sakatlanma durumunda ağrı geçene kadar istirahat, soğuk uygulama, anti enflamatuar tedavi uygulanmalı, akut dönem geçince germe ve güçlendirme egzersizleri yapılmalıdır.

Aşil tendiniti ile karışabilecek diğer hastalıklar;

  • Retrokalkaneal bursit; Aşil tendonunun yapıştığı bölgedeki içi sıvı dolu kesecik olan bursaların enflamasyonu ile insersiyonel tendinit karışabilir
  • Plantar fasiit; Aşil tendonu topuğa bağlandıktan sonra plantar fasya adı verilen ayak tabanını döşeyen fasya ile devamlılık gösterir. Bazen onun ağrıları da aşil ağrıları ile karışabilir.
  • Posterior tibial tendon disfonksiyonu adı verilen, aşil tendonunun daha derinindeki tendonlardan kaynaklanan rahatsızlıkta da benzer bölgede ağrı olur ama aşil elle muayene edildiğinde ağrılı değildir.

Aşil bölgesinde rahatsızlık hissiniz varsa sakatlanmanın derecesini arttırmadan spor dostu bir ortopedist ya da fizik tedavi doktoruna gitmenizi öneririm. Aşil bölgesindeki sakatlanmaların hafife alınması aşil tendon kopmasına, o da ameliyat ve aylarca antrenmandan uzak kalmanıza neden olabilir.

Sakatlanma risklerini minimuma indirip, sakatlanma durumunda da konuya hakim kişilerle tedavi sürecini planlamak uzun vadeli sağlıklı spor hayatı için önemlidir!

Begüm Özüekren Kasapoğlu
Kalp Damar Cerrahı Operatör Doktor

Kocaeli doğum, Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi, Bilim Üniversitesi Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanlık Eğitimi, Siyami Ersek Hastanesi'nde aktif olarak çalışan Begüm Özüekren Kasapoğlu aynı zamanda aktif olarak İTÜ Geliştirme Vakfı Okulları'nda Artistik Yüzme ve Triatlon Takımı Antrenörü, Artistik Yüzme ve Triatlon Hakemi ve 2012'den beri Triatlon Yaş Grubu Sporcusudur.

Yorum Yap